GERIYƏ

Dədə Qorqud eposu: IV kitab: Salur Qazanın təpəgözü öldürməsi

Müəllif Rzasoy Seyfəddin
Nəşr olunduğu il 2025
Elm sahəsi Ədəbiyyat və dilçilik
Nəşriyyat Elm və təhsil
Nəşr yeri Bakı

Rzasoy Seyfəddin. Dədə Qorqud eposu: IV kitab: Salur Qazanın təpəgözü öldürməsi. Bakı, Elm və təhsil, 2025.

2020-ci ildə nəşr olunmuş ““Kitabi-Türkman lisani” oğuznaməsinin transmediativ strukturu və ritual-mifoloji semantikası” adlı monoqrafiyamızın (Bakı, Elm və təhsil”, 472 s.) müxtəlif hissələri əsasında hazırladığımız bu kitabda göstərilir ki, xanolma inisiasiya ritualından keçən Salur Qazan bu məqsədlə Xaos dünyasına getməli, orada əjdahanı tapmalı, onunla vuruşmalı, məğlub edərək əjdahanın gücünü əldə etməlidir. O, Xaosda əjdaha ilə qarşılaşarkən qəhrəmanın sol gözü əjdahadan qorxur və ona təslim olur. Bundan istifadə edən əjdaha Qazanın sol gözünə çevrilir və bunun nəticəsində qəhrəmanın bədəni iki təkgözlü bədənə, yəni təpəgözə bölünür. Sağdakı təpəgöz bədən – Qazanı, soldakı təpəgöz bədən – əjdahanı təmsil edir. Sağ təpəgöz Qazan sol təpəgöz əjdaha ilə vuruşur, əjdahanın gözünü çıxararaq, həmin sol gözü yenidən öz bədəninə bərpa edir. Beləliklə, Qazanın bədəni parçalanır və yenidən bərpa olunur. Bu – qəhrəmanın köhnə statusda ölməsi və yeni statusda dirilməsidir.